Kronikk:

Fleire bør erstatta «frosenpizza» med lokale matopplevingar

Etter å ha servert frosenpizza og importert scampi til passasjerane sine i årevis, gjer Hurtigruten stor suksess med lokalmat om bord. Til tross for begeistring og betalingsvilje blant turistane, blir lokale matopplevingar stemoderleg behandla i store delar av reiselivsnæringa.

Look to Hurtigruten: Ifølgje selskapet er 35 prosent av maten dei serverer om bord lokalmat, og 80 prosent norsk mat. Her er MS «Finnmarken» på vei ut Trondheimsfjorden.  Foto: Håvard Jensen

Saken oppdateres.

Mai månad markerer startskotet for sommarsesongen, den viktigaste perioden i året for den norske reiselivsnæringa. Opplevingsturismen er den delen av reiselivet som veks mest. Gode matopplevingar spelar ei stadig viktigare rolle for mange av turistane som kjem hit – og for verdiskapinga i norsk reiseliv, viser ein ny rapport frå Innovasjon Noreg.

Tilsvarande undersøkingar dei siste åra har vist at turistane særleg etterspør lokalmat, men er misnøgde med tilbodet. Den stemoderlege behandlinga lokalmat ser ut til å få i store delar av den norske reiselivsnæringa representerer eit underleg paradoks. Eit oppsiktsvekkjande unntak er Hurtigruten, som sidan lanseringa av «Norwegian Coastal Kitchen» på kystruta si i 2014 har gjennomført ei på mange måtar vellukka satsing på lokale matopplevingar.

Gunn Evy Auestad   Foto: Håkon Sparre

Fyrtårn som Hurtigruten er viktige for å styrkja tilbodet av unike matopplevingar og for å fremja Noreg som matdestinasjon, ifølgje Landbruks- og matdepartementet.

I 2018 studerte eg det norske cruiseselskapet sine erfaringar med lokalmat som opplevingsprodukt i reiselivet, som ein del av min mastergrad i naturbasert reiseliv ved Noregs miljø- og biovitskaplege universitet (NMBU).

Frå å servera industrielt produsert, og ofte utanlandsk mat og drikke av låg kvalitet, har Hurtigruten gått over til å tilby norske og lokale matopplevingar med kopling til kysten dei seglar langs. Big One pizza, scampi frå Bangladesh og tysk øl er byta ut med blåskjel frå Trondheimsfjorden, mandelpotet frå Troms og gin frå fiskeværet Myken i Nordland. Ifølgje selskapet er 35 prosent av maten dei serverer om bord lokalmat, og 80 prosent norsk mat (januar 2018).

Å skapa ei matoppleving handlar likevel om langt meir enn å byta ut ei råvare med ei anna. Dei færraste av oss er så matkyndige at me kjenner forskjell på lam frå Lofoten og frå New Zealand.

Interessert i debatt og meninger? Les flere saker her.


Så kva kjenneteiknar eigentleg ei god matoppleving?

Opplevingar er minneverdige hendingar som engasjerer individet på eit personleg plan. Kva turistane oppfattar som ei minneverdig matoppleving er avhengig av forventningar og preferansar. Ønskjer turisten at maten skal bidra til underhaldning og hygge? Ønskjer han å læra noko gjennom maten? Er det viktig for han å kunne delta aktivt i matopplevinga? Eller betyr det estetiske ved matopplevinga aller mest?

Å oppleva naturfenomen er, i likskap med dei fleste av turistane som kjem til Noreg, hovudmotivasjonen til majoriteten av Hurtigruten sine passasjerer. I tillegg ønskjer dei å læra om norsk kultur, utan at det krev eit høgt fysisk aktivitetsnivå. Dette er kunnskap som Hurtigruten har brukt til sin fordel i utviklinga av lokalmatkonseptet.

Matopplevinga skal først og framst byggja opp under naturen som Hurtigruten sitt kjerneprodukt. Gjennom skriftleg og munnleg historieforteljing blir maten kopla opp mot landskapet og kystkulturen utanfor skipet. Passasjerane får servert lokale spesialitetar kombinert med læring og underhaldning.

Konsum av lokal mat og drikke er ein måte å oppleva autentisk lokal kultur på som blir stadig meir etterspurd i ei globalisert verd, der destinasjonar blir oppfatta som stadig meir like. For å gje passasjerane ei oppleving av å komma tett innpå dei små lokalsamfunna dei passerer, har Hurtigruten etablert direkte koplingar til over 50 lokalmat-produsentar langs heile kysten, frå Bergen i sør til Kirkenes i nord.

Å satsa på lokale matopplevingar kan også stimulera til innovasjon, som utviklinga av ein 11-dagars rundreisemeny som speglar områda Hurtigruten sine skip er i frå dag til dag. Lokalmatprodusentane fortel at samarbeidet gir framtidsoptimisme og gjer det meir attraktivt å jobba med produktutvikling, som akevitt-iskrem og Nordlys-sennep.

For Hurtigruten sin del har samarbeidet med lokale leverandørar og inkorporeringa av maten i opplevingsproduksjonen hjelpt dei ut av eit økonomisk uføre og gitt høgare gjestetilfredsheit, høgare belegg og større grad av gjenkjøp – ein draumesituasjon for ein kvar reiselivsaktør!

LES OGSÅ: John (85) fra Wales ble akterutseilt i Trondheim

Hurtigruten sine erfaringar underbyggjer tidlegare undersøkingar som har vist at reiselivsbedrifter kan oppnå økonomiske fordelar av å tilby lokalmat og at turistane er villige til å opna lommeboka for begeistrande og minneverdige opplevingar. Likevel blir opplevingsverdien relatert til mat altfor ofte ignorert eller teken for gitt av tilbydarane i reiselivet. Ei mogleg forklaring på dette paradokset er at opplevingsproduksjon er uhyre krevjande å få til.

Masterstudien min syner at konseptutvikling, nettverksbygging og innovasjon påverkar kvarandre gjensidig. Eit konsept for lokale matopplevingar er til dømes avhengig av samarbeid og innovasjon, men karakteristikkar ved eit nettverk, som storleik og hierarki, kan påverka både konseptet og innovasjonsgraden i ulike retningar. Kunnskap om dei innbyrdes samanhengane er viktig dersom ein skal lukkast med å skapa attraktive matopplevingar.

Fyrtårn som Hurtigruten kan visa veg og inspirera fleire til å satsa. Lokale matopplevingar støttar opp om lokal verdiskaping, er kortreiste og kan bidra til at ein større del av turistene sine pengar blir verande i lokalsamfunnet. Det kan også vera med på å halda liv i gamle, lokale landbrukstradisjonar.

Dette er berekraftig reiseliv i praksis, difor har me all grunn til å la turistane koma til dekt bord.

Masterstudien «Frå fast-food til lokale matopplevingar – ein studie av lokalmatsatsinga til Hurtigruten» inngår i forskingsprosjektet BIOTOUR, som forskar på nøkkelvilkåra for vidareutvikling av naturbasert reiseliv i norsk bioøkonomi som sikrar næringsutvikling, robuste lokalsamfunn og berekraftig ressursbruk.

Følg Adresseavisen Meninger på Facebook og Adresseavisen på Facebook, Instagram og Twitter

Hør vår debatt-podkast: - Russegrupper er den største ekskluderinga, som er rett foran øynene våre

På forsiden nå